Cách chọn ngày cưới: phong tục người Việt và những yếu tố thực tế hay bị bỏ qua

Hai gia đình ngồi lại với nhau, trên bàn là quyển lịch và tờ giấy ghi ngày sinh của hai đứa. Mẹ nói phải xem ngày cho chắc. Bạn thì nhẩm trong đầu rằng ngày đó nhà hàng chắc kín chỗ, mà cũng đúng đợt công ty vào cao điểm. Chọn ngày cưới gần như luôn là cuộc thương lượng giữa hai thứ: điều gia đình tin và điều thực tế cho phép.

Cả hai mặt đều đáng nghe, nên dưới đây có cả phần phong tục và phần tính toán thực tế, để bạn đủ thông tin mà bàn với người lớn.

Một ngày cưới phải qua ba cửa

Phong tục. Gia đình xem ngày, tránh những ngày và tháng mà theo quan niệm dân gian là không thuận. Cửa này thường được xét trước, và cũng khó thương lượng nhất.

Thực tế. Ngày đó thời tiết thế nào, nhà hàng còn chỗ không, giá cao hay thấp, khách có rảnh không, bạn còn đủ thời gian chuẩn bị không.

Ý nghĩa riêng của hai bạn. Ngày gặp nhau, ngày quen nhau, hoặc đơn giản là một con số dễ nhớ.

Rất ít cặp đôi tìm được ngày qua trọn cả ba cửa. Cách thường hiệu quả là để phong tục lọc ra một nhóm ngày chấp nhận được, rồi cân nhắc thực tế để chọn trong nhóm đó, chứ đừng chọn sẵn một ngày duy nhất rồi cố bảo vệ nó.

Những phong tục người Việt hay theo

Phần này mô tả các quan niệm phổ biến, không phải lời khuyên ngày nào tốt ngày nào xấu. Mỗi vùng, mỗi dòng họ tin khác nhau, và người quyết định cuối cùng nên là gia đình bạn.

Tháng 7 âm lịch. Nhiều gia đình tránh cưới tháng này vì quan niệm đây là tháng của người đã mất. Đây có lẽ là điều nhiều gia đình giữ nhất, đến mức nhà hàng tháng 7 âm thường giảm giá vì ít tiệc.

Năm tuổi và tuổi kim lâu. Có gia đình tránh cưới vào năm cô dâu ở một số tuổi nhất định. Cách tính khác nhau theo vùng, và cũng có gia đình không quan tâm.

Ngày tam nương, ngày sát chủ, ngày nguyệt kỵ. Đó là những ngày âm lịch cụ thể trong tháng mà dân gian cho là không nên làm việc lớn. Người xem ngày sẽ loại chúng ra trước.

Giờ hoàng đạo. Ngoài ngày, nhiều gia đình còn xem giờ để làm lễ, nhất là giờ rước dâu và giờ làm lễ gia tiên. Giờ đó ảnh hưởng trực tiếp đến lịch trình cả ngày cưới, nên khi đã chốt giờ thì nói ngay với nhà hàng và thợ ảnh.

Một điều nên thống nhất sớm: ai là người xem ngày. Nếu nhà trai xem một nơi, nhà gái xem một nơi, hai bên rất dễ nhận về hai ngày khác nhau rồi không ai muốn nhường. Tốt hơn là hai nhà cùng nhờ một người, hoặc mỗi bên đưa ra vài ngày rồi tìm ngày trùng.

Bốn yếu tố thực tế hay bị bỏ qua

Thời tiết. Miền Bắc tháng 6 và 7 dương lịch nắng nóng, khách mặc áo dài hay vest sẽ rất mệt. Miền Trung tháng 9 đến tháng 11 dương lịch là mùa bão. Miền Nam mùa mưa từ khoảng tháng 5 đến tháng 10, mưa thường đổ vào chiều, đúng lúc rước dâu hoặc đón khách. Nếu tiệc ngoài trời hoặc sân vườn thì yếu tố này quan trọng hơn cả giá tiệc.

Giá nhà hàng và mùa cao điểm. Mùa cưới ở Việt Nam dồn vào cuối năm dương lịch và một hai tháng sau Tết. Trong mùa đó, nhà hàng vừa đắt hơn vừa hết chỗ sớm, có nơi phải giữ chỗ trước cả năm. Cưới lệch mùa thường rẻ hơn đáng kể và dễ chọn giờ hơn.

Lịch rảnh của khách. Ngày cưới trùng dịp nghỉ dài thì khách về quê hoặc đi chơi, trùng mùa thi thì nhà có con đi học sẽ khó đi. Cưới sát Tết cũng khó, vì ai cũng đang lo việc cuối năm. Ngược lại, cưới đúng kỳ nghỉ lại tiện cho khách ở xa vì họ đi được cả cuối tuần.

Thời gian bạn còn lại. Từ lúc chốt ngày đến lúc cưới, cần khoảng ba tháng để làm đủ việc mà không phải chạy. Nếu ngày được chọn chỉ còn cách sáu tuần, hãy biết trước rằng bạn sẽ phải cắt bớt một số thứ và trả giá cao hơn cho những việc làm gấp.

Mùa cưới theo tháng

Bảng dưới theo lịch dương, để bạn hình dung nhanh. Đó là tình hình chung, từng thành phố có thể lệch đôi chút.

Nếu ngân sách đang căng, hai khoảng đáng xem là tháng 4 đến tháng 5 và khoảng tháng 8 đến tháng 9. Cùng một nhà hàng, cùng một thực đơn, chênh lệch giữa mùa thấp và mùa cao điểm có thể bằng tiền cả phần trang trí.

Thứ Bảy, Chủ nhật hay ngày thường

Phần lớn tiệc cưới rơi vào thứ Bảy và Chủ nhật vì khách dễ đi. Nhưng cuối tuần cũng là lúc nhà hàng đắt nhất, và một tối có thể chạy hai ba tiệc cùng lúc: nhân viên phải chia ra, còn tiệc của bạn thì bị giục cho kịp trả sảnh.

Cưới ngày thường rẻ hơn, được sảnh riêng, được nhà hàng để ý hơn. Đổi lại, một phần khách đi làm sẽ không đến được, nhất là khách ở xa. Nếu chọn ngày thường, nên đặt tiệc buổi tối và gửi thiệp sớm hơn bình thường để khách kịp xin nghỉ.

Một điểm nhỏ nhưng hay bị quên: nếu lễ ở nhà làm buổi sáng theo giờ đã xem, mà tiệc lại đặt buổi tối, thì cả hai họ sẽ có một khoảng trống dài giữa trưa. Cần tính trước chỗ nghỉ và bữa trưa cho người nhà ở xa.

Khi hai gia đình không thống nhất được ngày

Hai nhà lệch ngày là chuyện thường, và thường không phải vì ai cố chấp, mà vì mỗi bên tin một nguồn khác nhau. Có thể gỡ theo mấy hướng.

Đưa ra ba ngày thay vì một. Khi còn chỗ để chọn, bên kia dễ đồng ý hơn là khi bị đặt trước một phương án duy nhất.

Tách ngày lễ và ngày tiệc. Lễ ăn hỏi hoặc lễ rước dâu làm theo ngày giờ mà gia đình tin, còn tiệc nhà hàng đặt vào ngày thuận tiện cho khách. Hai việc không bắt buộc phải cùng một ngày.

Nếu hai nhà ở hai miền và mỗi bên muốn ngày riêng, có thể làm hai tiệc cách nhau vài ngày. Lúc đó thiệp phải làm khác đi một chút để khách không nhầm ngày nhầm chỗ.

Cuối cùng, hãy để người lớn nói chuyện với người lớn. Nhiều lúc cô dâu chú rể đứng giữa giải thích lại càng rối, trong khi hai bà mẹ nói với nhau mười phút là xong.

Chốt được ngày rồi thì làm ngay ba việc

Đặt cọc nhà hàng. Ngày chưa có cọc là ngày chưa thuộc về bạn. Việc này phải làm đầu tiên, trước cả chụp ảnh và trước cả thiệp.

Ghi ngày vào thiệp cho đúng. Người lớn thường tìm ngày âm, bạn bè trẻ chỉ nhớ ngày dương và thứ. Ghi cả hai, đặt đúng thứ tự, và nói rõ giờ đón khách khác giờ khai tiệc. Thứ tự và cách viết gọn có ở bài cách ghi ngày giờ trên thiệp cưới.

Báo ngày cho khách trước khi có thiệp hoàn chỉnh. Khách ở xa và bạn bè hay đi công tác cần biết ngày sớm để giữ lịch. Bạn có thể dựng trước phần ảnh và ngày trên một mẫu thiệp cưới online rồi gửi luôn, địa điểm và lịch trình điền sau khi đã cọc nhà hàng; khách vẫn mở đúng đường link cũ nên bạn không phải gửi lại lần nữa.

Chọn ngày cưới sẽ nhẹ đi rất nhiều nếu bạn không đi tìm một ngày hoàn hảo, mà tìm một ngày cả hai gia đình thấy yên tâm, khách đi được, và bạn còn đủ thời gian để không phải làm gì trong hoảng hốt.